«Το Πράσινο Σύμφωνο»      

       Τον Δεκέμβριο του 2019, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε την απόφασή της για τον στόχο της μετάβασης του 2030 σε ένα πιο βιώσιμο και πράσινο μέλλον με την έγκριση του “Ευρωπαϊκού Πράσινου Συμφώνου”. Το Ευρωπαϊκό Πράσινο Σύμφωνο είναι μια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που έθεσε φιλόδοξους στόχους για την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης έως το 2030. Η ανακοίνωση αυτή αποτελεί έναν σημαντικό βήμα για την ΕΕ προς την επίτευξη των στόχων της για την κλιματική αλλαγή και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτό το σχέδιο στοχεύει σε αρκετούς στόχους και ένας από αυτούς είναι η προώθηση ηλεκτρικών αυτοκινήτων και η μετάβαση προς πιο βιώσιμες μορφές μεταφοράς έως το 2030. Εν έτη 2023, στην Κύπρο όπου οι πλείστοι πολίτες χρησιμοποιούν πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα για τις μετακινήσεις τους, η ερώτηση που δημιουργείται στους πλείστους είναι κατά πόσο αυτή η μετάβαση είναι εφικτή;

«Βρισκόμαστε σε ετοιμότητα»

            Επικοινωνώντας με το Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου (ΕΤΕΚ), διαπιστώσαμε ότι η κυπριακή κυβέρνηση έχει κατανοήσει πλήρως την αναγκαιότητα για εξοικονόμηση ενέργειας, μείωση των ρυπογόνων ουσιών και δη την προστασία του περιβάλλοντος, εφόσον μας ανέφεραν ότι έχει εξαγγείλει, ήδη, Σχέδιο Επιχορήγησης για την Αγορά Ηλεκτροκίνητων Οχημάτων και μοτοσυκλετών, για τις ανάγκες του δημόσιου τομέα και προώθηση πλαισίου για αύξηση των σημείων φόρτισης των Η.Ο. σε 1.000 σημεία Παγκύπρια. Όσο αφορά τα σημεία φορτίσεις τόνισαν ότι είναι εφικτή η δημιουργία νέων υποδομών φόρτισής προσαρμόζοντας τις υπάρχουσες υποδομές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπάρχουσα υποδομή μπορεί να προσαρμοστεί για να υποστηρίξει τη φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων. Αυτό μπορεί να συμπεριλαμβάνει την εγκατάσταση φορτιστών σε δημόσια πάρκινγκ ή σε πρατήρια βενζίνης, σημεία όπου υπάρχουν σχεδόν παντού στην Κύπρο. 

Εκπρόσωπος τύπου του Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, εκ μέρος του Υπουργού Μεταφορών μας ανέφερε πως η ηλεκτροκίνηση στην Κύπρο έχει αρχίσει. Η προώθηση της χρήσης ηλεκτροκινήτων οχημάτων περιλαμβάνεται ως δράση στο εθνικό́ Σχέδιο. Σύμφωνα με το υπουργείο υπάρχουν δύο σχέδια, της Ανάκαμψης και της Ανθεκτικότητας. Τα δύο σχετικά́ Σχέδια Χορηγιών, που αφορούν στους πολίτες, έχουν ήδη προκηρυχθεί και υλοποιούνται, και αφορούν (i) στην αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και (ii) στην απόσυρση παλαιών ρυπογόνων οχημάτων και αντικατάστασή τους με αμιγώς ή μερικώς ηλεκτρικά οχήματα. Σύμφωνα με το Υπουργείο Μεταφορών, οι πρώτες προκηρύξεις των Σχεδίων έδειξαν το αυξημένο ενδιαφέρον των πολιτών για αγορά των εν λόγω οχημάτων, και ιδιαίτερα των καινούριων αμιγώς ηλεκτροκίνητων οχημάτων. Σημαντικό είναι και το γεγονός ότι από τον Αύγουστο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2022 είχαν εγγραφεί ή παραγγελθεί 1343 οχήματα επιτυγχάνοντας τον στόχο του έτους κατά 144%. 

Σε συνεννόηση με την ECars Cyprus, το Υπουργείο Μεταφορών θα προχωρήσει στα ακόλουθα: Υπάρχει σχέδιο επιχορήγηση ύψους 10000 ευρώ για αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου, με την προϋπόθεση πως θα δοθεί το παλιό πετρελαιοκίνητο όχημα και 5000 σε αυτούς που απλά θα αγοράσουν. Θα γίνει εγκατάσταση νέων σταθμών φορτίσεις, συγκεκριμένα θα μπει στον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας – Λεμεσού, “Fast Charging emergency”, για γρήγορη φόρτιση για αυτοκίνητα που ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις. Μέχρι το 2030, μας ανέφερε ο υπέυθυνος της EcarsCyprus, στόχος τους είναι τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα να κοστίζουν το ίδιο με τα κανονικά αυτοκίνητα, για να είναι πιο εύκολη η απόκτηση τους από τους καταναλωτές. 

«Οι προβληματισμοί των Κύπριων» 

Σε μια άλλη όψη του νομίσματος, γκάλοπ διεξάχθηκε στα πλαίσια αυτού του ρεπορτάζ, με θέμα το τι προβληματίζει τους Κύπριους για την μετάβαση αυτή. Hμεγαλύτερη ανησυχία των Κύπριων πολιτών είναι κατά πόσο θα επηρεαστεί ο λογαριασμός του ρεύματος των κατοικιών τους με αυτή την μετάβαση.  Ένας απόλυτα λογικός προβληματισμός, μιας και εν έτη 2023, οι ιδανικές συνθήκες για να έχει κάποιος στην κατοχή του ηλεκτρικό αυτοκίνητο, είναι η ύπαρξη αποθηκευτικού χώρου, γκαράζ, στον οποίο και θα εγκατασταθεί το σημείο φόρτισης του, το οποίο λειτουργεί με ηλεκτρικό ρεύμα, αρά αναμένεται να επηρεαστεί ο λογαριασμούς του ρεύματός προς τα πάνω. Για αυτό τον λόγο, απαραίτητή προϋπόθεση για αποφύγη αυτού είναι η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, διότι μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική μείωση του κόστους ενέργειας ή ακόμα και σε πιστώσεις ενέργειας, καθιστώντας τα οικονομικά ελκυστικά με την πάροδο του χρόνου. Συγκρίνοντας λοιπόν λογαριασμούς των 40 AMP στην πόλη της Λευκωσίας με κατανάλωση μεταξύ 533-677 κιλοβατώρων. Επομένως με την εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών κάθε μεταβολή που θα συμβάλει η φόρτιση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, θα καλύπτετε ένα μεγάλο μέρος της από την ενεργεία των φωτοβολταϊκων. 

Στην δεύτερη θέση των προβληματισμών των πολιτών, βρίσκεται το κόστος εγκαταστάσεως των φωτοβολταϊκών και ποιο ποσοστό από αυτό θα καλύψει το κράτος.  Το κόστος εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων στην Κύπρο μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με την ισχύ του συστήματος και άλλους παράγοντες. Συνήθως, η τιμή κυμαίνεται από μερικές χιλιάδες έως δεκάδες χιλιάδες ευρώ. Στο σενάριο, που ο καταναλωτής θέλει να εγκαταστήσει πάνελ των 4kw, που σύμφωνα με τις εταιρείες των φωτοβολταϊκών είναι η κατάλληλη Ισχύς ΦΒ Συστήματος για την φόρτιση, τότε θα του στοιχίσει 5,700 ένα πόσο που για τα παραδοσιακά κυπριακά νοικοκυριά ακούγεται μεγάλο, όμως το σχέδιο χορηγιών από το ταμείο ΑΠΕ, έρχεται για να τους ανακουφίσει. 

Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει χορηγία, ύψους 3.000 ευρώ για υποχρεωτική δαπάνη όσο αφορά την Εγκατάσταση (ή επέκταση υφιστάμενου) φωτοβολταϊκού  συστήματος, με σκοπό τη φόρτιση ηλεκτρικού. Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα στα οποία ο λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος της οικίας εκδίδεται στο όνομα τους. Είτε οι ίδιοι είτε άλλο άτομο που διαμένει μόνιμα μαζί τους και έχει πρώτου βαθμού συγγένεια με αυτούς , είναι ιδιοκτήτης ηλεκτρικού ή plug-in υβριδικού οχήματος κατηγορίας M1. Και στην οικία τους έχει εγκατασταθεί, βάσει του παρόντος Σχεδίου, ΦΒ σύστημα για σκοπούς φόρτισης του πιο πάνω οχήματος.  Το σχέδιο αυτό δεν είναι επιλέξιμο στις περιπτώσεις όπου η εγκατάσταση του φωτοβολταϊκού συστήματος έγινε με τη μέθοδο του εικονικού συμψηφισμού μετρήσεων (virtual net-metering), προγράμματος της ΑΗΚ. 

“Ενέργεια ζητάει η ΑΗΚ”

Το πιο πάνω προγράμματα της ΑΗΚ, στοχεύει στην διασύνδεση και παράλληλη λειτουργία φωτοβολταϊκού (ΦΒ) Συστήματος Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας με το Δίκτυο Χαμηλής Τάσης (ΧΤ) της ΑΗΚ. Όμως, εάν κάποιος διαβάσει τους όρους του συμβολαίου του και συγκεκριμένα τον 3.2 θα διαπιστώσει ότι, ο Παράγωγος/ Καταναλωτής, υποχρεούται να προμηθεύει την ΑΗΚ με ηλεκτρική́ ενέργεια, η όποιά παράγεται από το ΦΒ του Σύστημα και με αυτό τον όρο, μπορεί η Αρχή να χρησιμοποιήσει προς όφελος της την ενέργεια που παράγει. Αποτέλεσμα, αυτού είναι η παραγωγή αχρείαστης ενεργείας, που θα πληρώνει ο καταναλωτής. Αυτό συμβαίνει διότι δεν συμφέρει την ΑΗΚ να παράγουν τα νοικοκυριά ενέργεια, εφόσον χάνει τον μονοπωλιακό της χαρακτήρα. Αυτό ακριβώς προσπαθεί να αποφύγει και το Υπουργείο Ενέργειας, εφόσον εάν κάποιος υπογράψει αυτό το συμβόλαιο θα πληρώνει περισσότερο ηλεκτρικό ρεύμα, σε συγκρίσει με τον καταναλωτή που μια ιδιωτική εταιρεία του εγκατέστησε τα φωτοβολταϊκά. Επομένως η ΑΗΚ, μπαίνει «εμπόδιο» στο έργο του Υπουργείου, εφόσον για ακόμη μια φόρα βλέπει το προσωπικό και όχι το γενικό συμφέρον. 

Συμπερασματικά, το Υπουργείου δηλώνει έτοιμο για την πράσινη μετάβαση του 2030, χωρίς την στήριξη της ΑΗΚ. Η ίδια επιλέγει να στηρίζει το συμφέρον της και να χρησιμεύει την πράσινη ενέργεια προς όφελος της. Δεν παύει όμως να αποτελεί κρατικός οργανισμός και αν το υπουργείο δεν καταφέρει να την χειριστεί, οι επιπτώσεις αυτού θα είναι έντονες εμφανής στις τσέπες των καταναλωτών.