Την άμεση αναστολή της διαδικασίας χωροθέτησης των νέων Κεντρικών Φυλακών στην περιοχή του Αγίου Σωζόμενου ζητούν από κοινού οι Δήμοι Λατσιών–Γερίου και Νότιας Λευκωσίας–Ιδαλίου, θέτοντας ζήτημα διαβούλευσης με τις Τοπικές Αρχές και τις επηρεαζόμενες κοινωνίες.

Η Κυβέρνηση ανακοίνωσε στις 15 Σεπτεμβρίου ότι ο σχεδιασμός για τις νέες Κεντρικές Φυλακές προχωρεί με χωροθέτηση στον Άγιο Σωζόμενο. Σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, η επιλογή του κρατικού τεμαχίου έγινε έπειτα από αξιολόγηση τεχνικών και οικονομικών δεδομένων, με βασικά κριτήρια το κόστος, τον χρόνο και την πρόσβαση σε υφιστάμενες υποδομές. Η περιοχή του Μαθιάτη αποτελούσε την αρχική επιλογή, αλλά, κατά το Υπουργείο, θα απαιτούσε σημαντικές πρόσθετες υποδομές.

Οι δύο Δήμοι ζητούν επανεξέταση

Με κοινό Δελτίο Τύπου, ημερομηνίας 17 Σεπτεμβρίου 2026, οι δύο Δήμοι ζητούν την άμεση επανεξέταση της απόφασης, υπογραμμίζοντας ότι ένα έργο τέτοιας κλίμακας και με σημαντικές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις θα πρέπει, κατά τη θέση τους, να χωροθετηθεί στη βάση ολοκληρωμένης και επιστημονικά τεκμηριωμένης μελέτης.

Οι Τοπικές Αρχές επισημαίνουν ότι θα πρέπει να εξεταστούν, μεταξύ άλλων, οι υφιστάμενες χρήσεις γης, οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις, οι διαθέσιμες υποδομές και οι ανάγκες της ευρύτερης περιοχής.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο γεγονός ότι η περιοχή του Αγίου Σωζόμενου είναι ήδη επιβαρυμένη, όπως αναφέρουν, από σειρά δραστηριοτήτων και υποδομών, μεταξύ των οποίων μονάδες βιολογικού καθαρισμού, εγκαταστάσεις κτηνοτροφικών αποβλήτων, λατομείο και άλλες κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις. Σημειώνουν επίσης ότι από την περιοχή διέρχεται εναέρια γραμμή της ΑΗΚ 132 kV.

«Δεν μπορούν οι Τοπικές Αρχές να παραμένουν εκτός»

Οι δύο Δήμοι, οι οποίοι αναφέρουν ότι εκπροσωπούν συνολικά περίπου 60.000 κατοίκους, υποστηρίζουν ότι οι Τοπικές Αρχές δεν μπορούν να παραμένουν εκτός μιας διαδικασίας που αφορά έργο με σημαντικές επιπτώσεις για την ευρύτερη περιοχή.

Ζητούν, ως εκ τούτου, αναστολή κάθε νέας συζήτησης, ανακοίνωσης ή ενέργειας για προώθηση του έργου στον συγκεκριμένο χώρο, μέχρι να πραγματοποιηθεί ουσιαστική διαβούλευση με τις Τοπικές Αρχές και τις επηρεαζόμενες κοινωνίες.

Παράλληλα, ζητούν να εξεταστούν όλες οι διαθέσιμες εναλλακτικές επιλογές χωροθέτησης με αντικειμενικά και τεκμηριωμένα κριτήρια.

Τι απαντά η Κυβέρνηση

Από την πλευρά του Υπουργείου Δικαιοσύνης, η επίσημη θέση είναι ότι ο Άγιος Σωζόμενος προσφέρει πλεονεκτήματα λόγω της πρόσβασης σε βασικές υποδομές οδικού δικτύου, αποχέτευσης, ύδρευσης και ηλεκτρικής ενέργειας, κάτι που, σύμφωνα με την Κυβέρνηση, περιορίζει το κόστος και τον χρόνο υλοποίησης.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης Κώστας Φυτιρής δήλωσε επίσης ότι είναι έτοιμος να συζητήσει τεκμηριωμένες απόψεις και ότι, εάν προκύψουν ουσιαστικά προβλήματα, μπορούν να αναζητηθούν εναλλακτικές επιλογές. Σύμφωνα με όσα γνωστοποίησε, το νέο σωφρονιστικό ίδρυμα σχεδιάζεται για 1.750 θέσεις, ενώ στόχος είναι η έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών πριν από το τέλος του 2027.

Η συζήτηση για τη χωροθέτηση παραμένει επομένως ανοικτή, με τους δύο Δήμους να δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν να παρακολουθούν τις εξελίξεις και να ζητούν από την Πολιτεία επανεξέταση της επιλογής πριν από τη λήψη οριστικής απόφασης.

Πηγή θέσης των Δήμων: Κοινό Δελτίο Τύπου Δήμων Λατσιών–Γερίου και Νότιας Λευκωσίας–Ιδαλίου, 17 Σεπτεμβρίου 2026.

Η επόμενη ημέρα της Λεωφόρου Μακαρίου δεν είναι πρωτίστως κυκλοφοριακό ζήτημα. Είναι ένα σύνθετο οικονομικό και επενδυτικό στοίχημα για την εμπορικότητα, την αξία των ακινήτων, την προσέλκυση κεφαλαίων και, τελικά, το μέλλον του κέντρου της Λευκωσίας.

Του Ανδρέα Μουζουρίδη
Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου Invest Cyprus – Cyprus Investment Promotion Agency

Η συζήτηση για τη Λεωφόρο Μακαρίου έχει επιστρέψει δυναμικά στον δημόσιο διάλογο, με επίκεντρο τα κενά καταστήματα, την πρόσβαση, τη στάθμευση και την κυκλοφορία. Πρόκειται για εύλογες ανησυχίες, οι οποίες όμως κινδυνεύουν να περιορίσουν ένα πολύ ευρύτερο ζήτημα σε ένα απλοποιημένο δίλημμα: αυτοκίνητα ή πεζοί.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό: Τι θέλουμε να είναι η Μακαρίου σε δέκα ή δεκαπέντε χρόνια;

Για δεκαετίες, η λεωφόρος αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς και επιχειρηματικούς άξονες της πρωτεύουσας. Σήμερα καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της σε ένα διαφορετικό οικονομικό περιβάλλον, όπου το λιανικό εμπόριο μετασχηματίζεται, τα εμπορικά κέντρα έχουν αλλάξει τις καταναλωτικές συνήθειες και το ηλεκτρονικό εμπόριο ενισχύει τον ανταγωνισμό.

Η Μακαρίου, επομένως, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως ένας δρόμος. Είναι ένα σημαντικό οικονομικό, εμπορικό και επενδυτικό περιουσιακό στοιχείο της Λευκωσίας, το οποίο σήμερα, κατά την άποψή μου, δεν αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητές του.

Τα κενά ακίνητα είναι ένα σημαντικό σύμπτωμα, όχι όμως ολόκληρο το πρόβλημα. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στις 21 Αυγούστου 2026, από τα 106 ισόγεια υποστατικά στη Μακαρίου, τα 70 είναι ενοικιασμένα, ενώ 36 παραμένουν κενά. Περίπου ένα στα τρία, επομένως, δεν βρίσκεται σήμερα σε παραγωγική χρήση.

Η εικόνα αυτή δεν μπορεί να αγνοηθεί. Θα ήταν όμως εξίσου λανθασμένο να αποδοθεί αποκλειστικά στην κυκλοφοριακή ρύθμιση της λεωφόρου.

Η εμπορικότητα μιας περιοχής επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: προσβασιμότητα, στάθμευση, ενοίκια, ποιότητα κτιρίων, σύνθεση επιχειρήσεων, αγοραστική δύναμη, επισκεψιμότητα, εστίαση, ψυχαγωγία και χρήσεις των ανώτερων ορόφων.

Ένα πολυπαραγοντικό οικονομικό πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μία μόνο λύση.

Την ίδια στιγμή, η αγορά ακινήτων της Λευκωσίας εξακολουθεί να παρουσιάζει επενδυτικό ενδιαφέρον. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν υπάρχει επενδυτική διάθεση στην πρωτεύουσα, αλλά γιατί μεγαλύτερο μέρος αυτής δεν διοχετεύεται στο κέντρο και ειδικότερα στη Μακαρίου.

Εδώ βρίσκεται και η πραγματική πρόκληση. Πρέπει να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ώστε η σχέση απόδοσης και κινδύνου να γίνει πιο ελκυστική για ιδιοκτήτες, επιχειρηματίες ανάπτυξης γης και επενδυτές.

Η Μακαρίου δεν χρειάζεται να γίνει ένα «υπαίθριο mall». Το συγκριτικό της πλεονέκτημα βρίσκεται ακριβώς σε όσα ένα εμπορικό κέντρο δυσκολεύεται να αναπαράγει: την αυθεντική αστική ζωή και τη συνύπαρξη δημόσιου χώρου, αρχιτεκτονικής, ιστορίας, πολιτισμού, εστίασης, εργασίας και κατοικίας μέσα στον πραγματικό ιστό της πόλης.

Αυτό είναι το στοιχείο που μπορεί να μετατρέψει τη Μακαρίου από έναν δρόμο εμπορικής διέλευσης σε έναν σύγχρονο αστικό προορισμό.

Το εμπορικό κέντρο προσφέρει ευκολία. Η Μακαρίου μπορεί να προσφέρει κάτι περισσότερο: εμπειρία, ταυτότητα και αστική ζωή.

Αυτό σημαίνει μετάβαση από ένα μοντέλο που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο retail σε ένα μοντέλο μικτών χρήσεων. Κατάλληλα ακίνητα μπορούν να συνδυάζουν καταστήματα και εστίαση στο ισόγειο με γραφεία, κατοικίες, serviced apartments ή hospitality στους ανώτερους ορόφους, όπου το πολεοδομικό πλαίσιο το επιτρέπει.

Έτσι δημιουργούνται περισσότερες πηγές εισοδήματος, μειώνεται η εξάρτηση από έναν μόνο τύπο χρήσης και ενισχύεται η δραστηριότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Δεν αρκεί να περιμένουμε τους επενδυτές. Πρέπει να δημιουργήσουμε επενδυτικές ευκαιρίες στις οποίες αξίζει να επενδύσουν.

Ένα πρακτικό πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι η δημιουργία ενός Makariou Investment Map – Επενδυτικού Χάρτη Μακαρίου, με καταγραφή των κενών και υποαξιοποιημένων ακινήτων, των δυνατοτήτων ανακαίνισης ή επαναχρήσης και των πιθανών μοντέλων ανάπτυξης.

Ο στόχος δεν θα ήταν απλώς να καταγραφούν τα κενά ακίνητα, αλλά να αναδειχθούν συγκεκριμένες επενδυτικές ευκαιρίες και να γίνει πιο εύκολη η σύνδεση ιδιοκτητών, developers, επιχειρήσεων και επενδυτών.

Παράλληλα, χρειάζονται στοχευμένα κίνητρα για ανακαινίσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις και έργα μικτής χρήσης, αλλά και ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης.

Για έναν επενδυτή, ο χρόνος δεν είναι ακόμη μία διοικητική λεπτομέρεια. Ο χρόνος είναι κεφάλαιο και, επομένως, κόστος.

Η προσβασιμότητα παραμένει κρίσιμη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένας σύγχρονος εμπορικός δρόμος πρέπει να λειτουργεί ως διάδρομος διέλευσης αυτοκινήτων.

Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα κινητικότητας: επαρκής περιμετρική στάθμευση, αποτελεσματική δημόσια συγκοινωνία, χώροι φορτοεκφόρτωσης, taxi και drop-off, ασφαλείς πεζές διαδρομές και καλύτερη σύνδεση με τους υπόλοιπους εμπορικούς άξονες.

Ο στόχος είναι απλός. Να μπορεί ο καταναλωτής, ο εργαζόμενος και ο επισκέπτης να φτάσει εύκολα στη Μακαρίου, χωρίς να χρειάζεται να διασχίσει τη Μακαρίου με το αυτοκίνητό του.

Μια σύγχρονη εμπορική περιοχή, όμως, δεν αρκεί μόνο να αναβαθμιστεί. Πρέπει και να διαχειρίζεται επαγγελματικά.

Η εμπειρία πόλεων όπως το Λονδίνο και το Άμστερνταμ, μέσα από μοντέλα όπως τα Business Improvement Districts (BIDs) και τα Business Investment Zones (BIZ), δείχνει ότι η συνεργασία επιχειρήσεων, ιδιοκτητών και τοπικής αυτοδιοίκησης μπορεί να δημιουργήσει οργανωμένη διαχείριση μιας εμπορικής περιοχής. Στο Λονδίνο λειτουργούν σήμερα περισσότερα από 70 BIDs, ενώ στο Άμστερνταμ λειτουργούν 91 BIZ.

Τα μοντέλα αυτά μπορούν να υποστηρίξουν δράσεις για τη φροντίδα του δημόσιου χώρου, την καθαριότητα, την ασφάλεια, το marketing, τις εκδηλώσεις, την προβολή της περιοχής και την προσέλκυση νέων επιχειρήσεων και επενδύσεων.

Μια αντίστοιχη προσέγγιση θα μπορούσε να εξεταστεί και για τη Μακαρίου, προσαρμοσμένη στα δεδομένα και στις ανάγκες της Λευκωσίας.

Ένας δρόμος που θέλει να προσελκύει κόσμο, κατανάλωση, επιχειρήσεις και νέες επενδύσεις δεν μπορεί να λειτουργεί ως ένα σύνολο μεμονωμένων ιδιοκτητών και επιχειρήσεων.

Χρειάζεται επαγγελματική και οργανωμένη διαχείριση ενός ενιαίου εμπορικού προορισμού, με συντονισμό, στρατηγική, marketing, εκδηλώσεις, φροντίδα του δημόσιου χώρου και ενεργή προσέλκυση νέων επιχειρήσεων και επενδύσεων.

Η ανάπλαση της Μακαρίου δημιούργησε έναν αναβαθμισμένο δημόσιο χώρο. Το επόμενο και δυσκολότερο βήμα είναι να δημιουργηθεί γύρω από αυτόν ένας βιώσιμος οικονομικός χώρος.

Ένας χώρος όπου ο καταναλωτής θα έχει λόγο να επιστρέφει, ο επιχειρηματίας θα μπορεί να αναπτύσσεται, ο ιδιοκτήτης θα έχει κίνητρο να αναβαθμίσει το ακίνητό του και ο επενδυτής θα βλέπει πραγματικές προοπτικές δημιουργίας αξίας.

Γι’ αυτό η συζήτηση δεν πρέπει να εξαντλείται στο ερώτημα αν η Μακαρίου πρέπει «να ανοίξει ή να κλείσει». Είναι ένα πολύ μικρό ερώτημα για ένα πολύ μεγαλύτερο οικονομικό ζήτημα.

Το πραγματικό στοίχημα είναι να δημιουργήσουμε ένα νέο μοντέλο αστικής οικονομίας, εμπορίου, επενδύσεων και ανάπτυξης.

Δεν πρέπει απλώς να περιμένουμε να επιστρέψει η παλιά εμπορικότητα της Μακαρίου. Πρέπει να δημιουργήσουμε τη νέα.

Η Μακαρίου δεν χρειάζεται να γυρίσει πίσω. Χρειάζεται να πάει μπροστά.

Μια βραδιά όπου η μουσική θα συναντήσει τη φύση, κάτω από το φως του αυγουστιάτικου φεγγαριού, ετοιμάζει ο Δήμος Λατσιών – Γερίου, με την καθιερωμένη πολιτιστική εκδήλωση «Φεγγάρι στο Κοχύλι» να επιστρέφει στο ιδιαίτερο φυσικό σκηνικό του Φαραγγιού της Κακκαρίστρας.

Η φετινή διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 27 Αυγούστου 2026, στις 8:00 μ.μ., με πρωταγωνιστές δύο ξεχωριστές φωνές της κυπριακής μουσικής σκηνής, τον Βασίλη Λέκκα και τη Βιολέτα Ίκαρη.

Με τίτλο «Οι Μπαλάντες των αισθήσεων», οι δύο ερμηνευτές θα παρουσιάσουν ένα μουσικό πρόγραμμα σχεδιασμένο να συνδεθεί με το μοναδικό περιβάλλον της Κακκαρίστρας, εκεί όπου τα πετρώματα, τα απολιθωμένα κοχύλια και οι σχηματισμοί του φαραγγιού δημιουργούν ένα από τα πλέον ιδιαίτερα φυσικά τοπία της περιοχής.

Το Φαράγγι της Κακκαρίστρας αποτελεί ένα φυσικό μνημείο με ξεχωριστό γεωλογικό ενδιαφέρον. Οι σχηματισμοί του και τα πολυάριθμα απολιθωμένα οστρακοειδή που εντοπίζονται στην περιοχή αποτελούν μαρτυρίες της γεωλογικής ιστορίας και της ανάδυσης της Κύπρου από τη θάλασσα.

Μουσική μέσα στο φυσικό τοπίο

Η εκδήλωση «Φεγγάρι στο Κοχύλι» έχει εξελιχθεί μέσα στα χρόνια σε έναν ιδιαίτερο πολιτιστικό θεσμό, αξιοποιώντας το φυσικό περιβάλλον της Κακκαρίστρας ως σκηνικό για μουσικές βραδιές κάτω από τον ανοικτό ουρανό. Αντίστοιχες διοργανώσεις πραγματοποιούνται στην περιοχή εδώ και χρόνια, συνδέοντας τη μουσική δημιουργία με την προσπάθεια ανάδειξης του φαραγγιού.

Στη φετινή συναυλία, τον Βασίλη Λέκκα και τη Βιολέτα Ίκαρη θα συνοδεύσει το Μουσικό Σχήμα ΟΡΦΕΑΣ του Ιδρύματος «Πανίκος Χατζηχαμπής», ενώ την ενορχήστρωση και επιμέλεια αναλαμβάνει ο Άδμητος Πιτσιλλίδης. Τη διεύθυνση παραγωγής έχει ο Χρήστος Φιλίππου.

Το κοινό καλείται να αφεθεί σε ένα μουσικό ταξίδι «στο διάχυτο χάδι της πανσελήνου», σε μια βραδιά που φιλοδοξεί να μετατρέψει το φαράγγι σε ένα μεγάλο φυσικό μουσικό σκηνικό.

Ελεύθερη είσοδος

Η είσοδος είναι ελεύθερη, δίνοντας την ευκαιρία σε μικρούς και μεγάλους να γνωρίσουν παράλληλα έναν ξεχωριστό φυσικό χώρο της Λευκωσίας.

Λόγω της ιδιαιτερότητας του χώρου, οι διοργανωτές συστήνουν στο κοινό άνετο ντύσιμο, ζακέτα και αθλητικά παπούτσια, ενώ προτρέπουν όσους θα παρευρεθούν να έχουν μαζί τους μαξιλαράκια για μεγαλύτερη άνεση.

Πέμπτη 27 Αυγούστου 2026
Ώρα: 8:00 μ.μ.
Χώρος: Φαράγγι της Κακκαρίστρας
Είσοδος: Ελεύθερη
Ερμηνεύουν: Βασίλης Λέκκας – Βιολέτα Ίκαρη