Τη θέση του για στοχευμένη τροποποίηση του αποθεματικού σταθερότητας της αγοράς ενέκρινε το Συμβούλιο της ΕΕ, με στόχο μια ομαλότερη και πιο προβλέψιμη εκκίνηση του νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές (ETS2) το 2028.

«Το νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών για τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια πρέπει να ξεκινήσει σε σταθερή βάση. Η θέση του Συμβουλίου για την προσαρμογή του αποθεματικού σταθερότητας –της δικλείδας ασφαλείας του συστήματος– στέλνει σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ δεσμεύεται για μια σταθερή και προβλέψιμη αγορά άνθρακα», δήλωσε η Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου, εκ μέρους της Κυπριακής Προεδρίας, για την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ  των αναπληρωτών μονίμων αντιπροσώπων στο Συμβούλιο της ΕΕ.

Η συμφωνία αφορά στο αποθεματικό σταθερότητας της αγοράς, το οποίο λειτουργεί ως μηχανισμός εξισορρόπησης προσφοράς και ζήτησης στο ETS2, προσαρμόζοντας αυτόματα τον αριθμό των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών όταν παρατηρούνται έντονες διακυμάνσεις τιμών. Σύμφωνα με τη συμφωνηθείσα θέση, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για στοχευμένη τροποποίηση του μηχανισμού έγινε δεκτή χωρίς αλλαγές. Η πρωτοβουλία βασίζεται σε κοινό αίτημα 19 κρατών-μελών από τον Ιούλιο του 2025 για την εξασφάλιση ενός «ομαλού ξεκινήματος» του ETS2.

Σύμφωνα με την Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ, κεντρικό στοιχείο της τροποποίησης αποτελεί η ενίσχυση της μακροπρόθεσμης προβλεψιμότητας της αγοράς άνθρακα. Το αποθεματικό σταθερότητας θα παραταθεί πέραν του 2030, ενώ τα 600 εκατομμύρια δικαιώματα που διατηρούνται στο απόθεμα –ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε δέκα χρόνια απαιτούμενων μειώσεων εκπομπών στο πλαίσιο του ETS2– θα παραμείνουν διαθέσιμα για μελλοντική διάθεση, εφόσον κριθεί αναγκαίο.

Παράλληλα, ενισχύεται ο υφιστάμενος μηχανισμός ελέγχου των τιμών. Μέχρι σήμερα, όταν το κόστος του άνθρακα υπερβαίνει τα 45 ευρώ ανά τόνο ισοδύναμου CO₂ (σε τιμές 2020), απελευθερώνονται 20 εκατομμύρια δικαιώματα. Με τη νέα ρύθμιση, κάθε τέτοια παρέμβαση θα ενισχύεται με επιπλέον 20 εκατομμύρια δικαιώματα και θα μπορεί να ενεργοποιείται δύο φορές τον χρόνο, επιτρέποντας έως και 80 εκατομμύρια πρόσθετα δικαιώματα ετησίως στην αγορά.

Σημαντική αλλαγή προβλέπεται και στον τρόπο απελευθέρωσης δικαιωμάτων όταν τα διαθέσιμα δικαιώματα στο σύστημα μειώνονται. Αντί για απότομη διάθεση 100 εκατομμυρίων δικαιωμάτων όταν το επίπεδο πέφτει στα 210 εκατομμύρια, θα εφαρμόζεται πλέον πιο σταδιακή και ευέλικτη προσέγγιση όταν τα διαθέσιμα δικαιώματα κυμαίνονται μεταξύ 260 και 210 εκατομμυρίων. Στόχος είναι να αποφεύγονται αιφνίδιες μεταβολές στην προσφορά και να αποστέλλεται πιο σταθερό σήμα τιμών στην αγορά.

Το ETS2 εφαρμόζεται στους διανομείς καυσίμων που προμηθεύουν τον τομέα των κτιρίων, τις οδικές μεταφορές και ορισμένους ακόμη τομείς. Οι προμηθευτές αυτοί υποχρεούνται να παρακολουθούν και να δηλώνουν τις εκπομπές που συνδέονται με τα καύσιμα που διαθέτουν στην αγορά και να παραδίδουν αντίστοιχα δικαιώματα, ενώ το συνολικό ανώτατο όριο δικαιωμάτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης μειώνεται κάθε χρόνο ώστε να ενισχύεται η απανθρακοποίηση. Το σύστημα θεσπίστηκε στο πλαίσιο του πακέτου «Fit for 55» το 2023 και αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών από τους συγκεκριμένους τομείς κατά 42% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005. Το ETS2 αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία το 2028, όπως έχει συμφωνηθεί στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής κλιματικής νομοθεσίας.

Όσον αφορά την πορεία του νομοθετικού φακέλου, επόμενο βήμα αποτελεί η έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μόλις αυτό υιοθετήσει τη δική του θέση επί του φακέλου. Τις σχετικές συνομιλίες θα αναλάβει η Προεδρία της Κύπρου, με στόχο την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη πρόοδο των διαπραγματεύσεων κατά τη διάρκεια της θητείας της.

Πηγή: ΚΥΠΕ

Η Κύπρος καταγράφει ποσοστό 56,8% στην αντιστοίχιση σπουδών και εργασίας για τους νέους ηλικίας 15-34 ετών με μεσαίο ή υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε σήμερα η Eurostat.

Ειδικότερα, για το 2024, το 56,8% των νέων στη χώρα δήλωσε πολύ υψηλή ή υψηλή συνάφεια μεταξύ του αντικειμένου σπουδών τους και των απαιτήσεων της τρέχουσας ή της τελευταίας κύριας απασχόλησής τους.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αναφέρει η Eurostat, το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώθηκε στο 56,4% για τους νέους ηλικίας 15-34 ετών με μεσαίο ή υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Πιο συγκεκριμένα, το 46,1% όσων έχουν μεσαίο επίπεδο εκπαίδευσης και το 68,1% όσων διαθέτουν υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης ανέφεραν πολύ υψηλή ή υψηλή αντιστοίχιση.

Η Eurostat διευκρινίζει ότι ο δείκτης αποτυπώνει, βάσει αυτοαξιολόγησης, τον βαθμό αντιστοίχισης μεταξύ του πεδίου εκπαίδευσης και της τρέχουσας ή τελευταίας κύριας εργασίας, σε κλίμακα που περιλαμβάνει τις κατηγορίες «πολύ υψηλή», «υψηλή», «μέτρια», «χαμηλή» ή «καμία αντιστοίχιση».

Σε ό,τι αφορά τους τομείς σπουδών, η Eurostat αναφέρει ότι η μεγαλύτερη αντιστοίχιση σε επίπεδο ΕΕ καταγράφηκε στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας, όπου το 80,6% των νέων με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης εργάζονταν σε αντικείμενο που σχετίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό με τις σπουδές τους. Ακολουθούν οι τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνιών (77,0%) και η εκπαίδευση (73,6%).

Αντίθετα, σύμφωνα με την Υπηρεσία, το 52,2% των νέων με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης που αποφοίτησαν από τον τομέα των τεχνών και ανθρωπιστικών σπουδών δήλωσαν χαμηλή ή μηδενική αντιστοίχιση. Υψηλά ποσοστά χαμηλής αντιστοίχισης καταγράφηκαν επίσης στις κοινωνικές επιστήμες, τη δημοσιογραφία και την πληροφόρηση (59,1%) και στις υπηρεσίες (59,3%).

Σε εθνικό επίπεδο, η Eurostat επισημαίνει ότι τα υψηλότερα ποσοστά πολύ υψηλής ή υψηλής αντιστοίχισης καταγράφηκαν στη Λετονία (76,5%), στη Λιθουανία (76,1%) και στη Γερμανία (75,2%). Αντίθετα, τα χαμηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στην Ιταλία (41,6%), στη Σλοβακία (46,2%) και στη Δανία (47,1%), όπου οι νέοι αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην εξεύρεση εργασίας που να ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στο πεδίο σπουδών τους, σύμφωνα με τη Eurostat.

Πηγή: ΚΥΠΕ

Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επαναπροσδιορίζει την αγροτική και διατροφική της πολιτική, η Κύπρος φιλοξενεί στις 20 Φεβρουαρίου 2026 μια συζήτηση με σαφή ευρωπαϊκή προοπτική: πώς μπορεί η ενίσχυση των φυτικών τροφίμων να συμβάλει στην ανταγωνιστικότητα και τη διατροφική ασφάλεια της Ένωσης.

Η εκδήλωση «Ενισχύοντας το Φυτικό Μέλλον της Ευρώπης: Εμπειρίες από τη Δανία και Προοπτικές για την Κύπρο και την Ε.Ε.» θα πραγματοποιηθεί στο Αμφιθέατρο της Λεβέντειου Πινακοθήκης, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος.

Τη συνδιοργανώνουν η ΜΚΟ Animal Advocacy & Food Transition, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου και η Danish Plant-Based Diplomacy.

Η Υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου θα απευθύνει την εναρκτήρια ομιλία, ενώ μήνυμα θα στείλει ο Δανός Υπουργός Τροφίμων, Γεωργίας και Αλιείας Jacob Jensen. Στο επίκεντρο της συζήτησης θα βρεθεί η πρόταση για ένα Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τα Φυτικά Τρόφιμα, το οποίο έχει ήδη αναφερθεί στο Στρατηγικό Διάλογο για το Μέλλον της Γεωργίας, την ομάδα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Μιλήσαμε με την Όλγα Κήκου (Animal Advocacy & Food Transition) και τον Δημήτρη Τσάλτα (Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου) για το τι σηματοδοτεί αυτή η πρωτοβουλία.

Γιατί επανέρχεται τώρα τόσο έντονα το ζήτημα της ενίσχυσης των φυτικών τροφών και της ευρύτερης διαφοροποίησης της αγροτικής μας στρατηγικής;

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε πολλές προκλήσεις που συμπεριλαμβάνουν την κλιματική αλλαγή, τη γεωπολιτική αστάθεια και αυξανόμενες ανησυχίες για τη δημόσια υγεία. Η εξάρτηση της Ε.Ε. από εισαγόμενες ζωοτροφές, λιπάσματα και βασικές πρώτες ύλες καθιστά το αγροδιατροφικό σύστημα ευάλωτο.

Ταυτόχρονα, οι ακραίες καιρικές συνθήκες, ιδιαίτερα στις μεσογειακές χώρες όπως η Κύπρος, περιορίζουν τους φυσικούς πόρους και αυξάνουν το κόστος παραγωγής.

Η ενίσχυση των φυτικών τροφών δεν αφορά μόνο μια διατροφική τάση ή ένα περιβαλλοντικό στόχο. Συνδέεται με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, τη βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων και τη σταθερότητα του αγροτικού εισοδήματος. Η ανάπτυξη ισχυρών ευρωπαϊκών αλυσίδων παραγωγής σε όσπρια, δημητριακά, οπωροκηπευτικά και καινοτόμα φυτικά προϊόντα μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από τρίτες χώρες, να δημιουργήσει νέες αγορές για τους παραγωγούς και να καταστήσει τον αγροτικό τομέα πιο ανθεκτικό απέναντι στις μελλοντικές κρίσεις.

Πόσο σοβαροί είναι οι οικονομικοί κίνδυνοι του σημερινού μοντέλου;

Η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον σε περιβαλλοντικά επιχειρήματα. Οι ίδιες οι χρηματοπιστωτικές αγορές αναγνωρίζουν αυξανόμενους κινδύνους στις αλυσίδες εφοδιασμού ζωικής παραγωγής.

Η Dana Wilson, ομιλήτρια στην εκδήλωση και εκπρόσωπος της επενδυτικής πρωτοβουλίας FAIRR για τη διαφοροποίηση πρωτεϊνών, επισημαίνει: «Οι αλυσίδες εφοδιασμού ζωικής παραγωγής αντιμετωπίζουν μια σειρά από διαταραχές που εκθέτουν τις εταιρείες τροφίμων και τους επενδυτές τους σε ουσιαστικούς χρηματοοικονομικούς κινδύνους.

Σύμφωνα με το Climate Risk Tool της FAIRR, 40 παγκόσμιοι παραγωγοί πρωτεΐνης θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν σωρευτικές απώλειες EBIT ύψους 28,2 δισ. δολαρίων έως το 2050, κυρίως λόγω θερμικού στρες στα ζώα και αυξημένου κόστους ζωοτροφών.

Παράλληλα, το 73% των κρίσιμων για την ιατρική αντιβιοτικών χορηγείται σε ζώα παραγωγής τροφίμων, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση 6-11% της παραγωγής και οικονομικές απώλειες που εκτιμώνται στα 10 τρισ. δολάρια έως το 2050. Παρά τον στόχο της Ε.Ε. για μείωση κατά 50% έως το 2030, οι πωλήσεις αντιμικροβιακών αυξάνονται από το 2022».

Όπως εξηγεί, η διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων πρωτεΐνης θεωρείται πλέον εργαλείο διαχείρισης κινδύνου. «Ήδη 73 επενδυτές, που εκπροσωπούν περιουσιακά στοιχεία 11,5 τρισ. δολαρίων, στηρίζουν τη δέσμευση για διαφοροποίηση πρωτεϊνών.

Οι περισσότερες εταιρείες αναγνωρίζουν την επιχειρηματική ευκαιρία, όλες διαθέτουν πλέον φυτική γκάμα και το 90% λάνσαρε νέα προϊόντα τον τελευταίο χρόνο. Ωστόσο, μόνο το 25% έχει αναπτύξει σαφείς οδικούς χάρτες που ποσοτικοποιούν τη συμβολή της διαφοροποίησης στους κλιματικούς στόχους.

Με τους καταναλωτές να αναζητούν προσιτές, γευστικές και υγιεινές επιλογές, οι εταιρείες που θα επενδύσουν έγκαιρα στην καινοτομία μπορούν να ενισχύσουν τόσο την ανάπτυξη όσο και την ανθεκτικότητα του χαρτοφυλακίου τους.»

Ποιο είναι το πολιτικό μήνυμα πίσω από την πρόταση για το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης;

Το μήνυμα είναι ότι η αγορά ήδη κινείται, αλλά η πολιτική δεν έχει ακόμη οργανωθεί. Σήμερα υπάρχουν αποσπασματικά μέτρα σε διαφορετικούς τομείς όπως στη γεωργία, έρευνα, βιομηχανία και υγεία. Αυτό δημιουργεί αβεβαιότητα για τους παραγωγούς και τους επενδυτές.

Ένα Σχέδιο Δράσης θα μπορούσε να προσφέρει μια σαφή κατεύθυνση με στήριξη στους αγρότες που θέλουν να διαφοροποιήσουν τις καλλιέργειες, με επενδύσεις σε μεταποίηση, έρευνα για καινοτόμες ποικιλίες και καλύτερη σύνδεση με την αγορά. Πρόκειται για επέκταση των επιλογών και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Πως συνδέεται αυτή η συζήτηση με την ανταγωνιστικότητα και το εισόδημα των αγροτών;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέτει πλέον την ανταγωνιστικότητα στο επίκεντρο της πολιτικής της και ο αγροτικός τομέας δεν μπορεί να μείνει εκτός αυτής της στρατηγικής. Οι διεθνείς αγορές για φυτικά προϊόντα και εναλλακτικές πρωτεΐνες αναπτύσσονται ταχύτατα. Αν η Ευρώπη επενδύσει έγκαιρα, μπορεί να διασφαλίσει ότι η προστιθέμενη αξία από την έρευνα μέχρι τη μεταποίηση θα παραμείνει εντός της Ένωσης.

Αυτό σημαίνει νέες θέσεις εργασίας, ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης και μεγαλύτερες δυνατότητες για τις αγροτικές κοινότητες. Για τους ίδιους τους αγρότες, η διαφοροποίηση σημαίνει επιπλέον εργαλεία για να αντιμετωπίσουν τις διακυμάνσεις των τιμών και την αβεβαιότητα που παρουσιάζεται με την κλιματική αλλαγή.

Το παράδειγμα της Δανίας προσφέρει χρήσιμα διδάγματα. Όπως αναφέρει ο Anders Klöcker, ομιλητής στην εκδήλωση από το Danish Agriculture & Food Council: «Η στήριξη και η ενασχόληση με τα φυτικά τρόφιμα είναι για εμάς κάτι απολύτως φυσικό. Οι αγρότες μας καλλιεργούν ήδη τις πρώτες ύλες για αυτά τα προϊόντα, άρα πρόκειται για ένα ακόμη επιχειρηματικό μοντέλο που αξίζει να αναπτυχθεί.

Στη Δανία έχουμε μια πολύ καλή εμπειρία από την προώθηση νέων μορφών παραγωγής μέσα από συνεργασία πολλών φορέων και ισορροπημένη ανάπτυξη προσφοράς και ζήτησης. Έτσι η βιολογική γεωργία εξελίχθηκε σε διεθνές πλεονέκτημα. Θα θέλαμε να δούμε το ίδιο να συμβαίνει και με τα φυτικά τρόφιμα. Σε αυτή την πορεία, ένα Σχέδιο Δράσης συνοδευόμενο από σχέδιο οικονομικής ενίσχυσης είναι σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση».

Τι ρόλο μπορεί να παίξει η Κύπρος σε αυτή τη συζήτηση;

Η Κύπρος βιώνει ήδη έντονα τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής με παρατεταμένες ξηρασίες, περιορισμένους υδάτινους πόρους και αυξανόμενο κόστος παραγωγής. Παράλληλα, η χώρα εξαρτάται σημαντικά από τις εισαγωγές τροφίμων. Αυτό δημιουργεί ισχυρό κίνητρο για στρατηγικό ανασχεδιασμό. Η μεσογειακή διατροφή, με έμφαση στα όσπρια, τα λαχανικά, τα δημητριακά και το ελαιόλαδο, αποτελεί ήδη μέρος της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Η επανασύνδεση με αυτή την παράδοση, με σύγχρονα μέσα και καινοτομία, μπορεί να προσφέρει βιώσιμες λύσεις.

Η συζήτηση και ανάληψη πρωτοβουλίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ειδικά στο πλαίσιο της Προεδρίας, μπορεί να παρουσιάσει την Κύπρο ως χώρα που συμβάλλει ουσιαστικά στον διάλογο για το μέλλον της γεωργίας.

Ποιο είναι το βασικό ζητούμενο της εκδήλωσης;

Ο στόχος είναι να διερευνηθεί πώς μια στρατηγική για τις φυτικές τροφές θα στηρίζει τον αγρότη, θα ενισχύει την επισιτιστική ασφάλεια και θα ανταποκρίνεται στις περιβαλλοντικές προκλήσεις.

Η εκδήλωση φέρνει στο ίδιο τραπέζι πολιτικούς, επιστήμονες, επενδυτές και παραγωγούς. Αυτό είναι σημαντικό γιατί οι αλλαγές δεν επιτυγχάνονται μεμονωμένα. Χρειάζεται συνεργασία και σαφές όραμα. Η συζήτηση που ξεκίνησε στη Δανία μπορεί να αποκτήσει νέα δυναμική μέσα από την Κυπριακή πρωτοβουλία.